Co zabija bakterie w oczyszczalni?

Bakterie są jednym z najważniejszych elementów biologicznego oczyszczania ścieków. Mikroorganizmy rozkładają substancje organiczne znajdujące się w ściekach i uczestniczą w procesach, które zachodzą wewnątrz oczyszczalni.

Nie każda chemia gospodarcza, lek czy detergent od razu zniszczy florę bakteryjną. Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy do instalacji trafiają duże ilości substancji mogących zaburzyć proces biologiczny albo gdy przez dłuższy czas oczyszczalnia pracuje w nieodpowiednich warunkach.

Co zabija bakterie w oczyszczalni najczęściej? Silne środki chemiczne, nadmierne ilości detergentów, niektóre leki i antybiotyki, a także substancje toksyczne, tłuszcze czy nieprawidłowa eksploatacja instalacji. Sprawdź, jak chronić mikroorganizmy i co zrobić, gdy zauważysz pierwsze oznaki problemów z pracą oczyszczalni.

Dlaczego bakterie w oczyszczalni mają tak duże znaczenie?

Przydomowa oczyszczalnia ścieków wykorzystująca procesy biologiczne jest środowiskiem, w którym żyje wiele różnych mikroorganizmów. Ich zadaniem jest rozkład zanieczyszczeń obecnych w ściekach i przekształcanie ich w prostsze związki.

W oczyszczalniach biologicznych szczególną rolę odgrywają między innymi bakterie tlenowe. Do swojej aktywności potrzebują odpowiednich warunków, w tym obecności tlenu. W innych częściach procesu mogą działać także bakterie beztlenowe, które funkcjonują bez dostępu tlenu. Nie można więc mówić o jednej bakterii oczyszczającej ścieki. W zbiorniku funkcjonuje bowiem cała społeczność mikroorganizmów, a jej skład zależy między innymi od rodzaju instalacji, dopływających ścieków, temperatury, pH oraz dostępności tlenu. Badania nad systemami biologicznego oczyszczania potwierdzają znaczenie właśnie tych czynników dla składu społeczności mikroorganizmów i stabilności procesu.

Co właściwie robią bakterie?

Najprościej można powiedzieć, że bakterie „zjadają” część zanieczyszczeń znajdujących się w ściekach. Nie jest to jednak dosłowne trawienie wszystkich substancji, które trafią do kanalizacji. Mikroorganizmy wykorzystują określone związki organiczne w procesach metabolicznych, a ich aktywność prowadzi do rozkładu części zanieczyszczeń i zmniejszenia ich ilości w ściekach.

Im bardziej stabilne warunki panują w oczyszczalni, tym łatwiej utrzymać prawidłowy przebieg tych procesów.

Źródło: Przegląd Naukowy dotyczący czynników wpływających na społeczności mikroorganizmów w systemach oczyszczania ścieków, Chemosphere, 2017.

Co zabija bakterie w przydomowej oczyszczalni?

Jak już wyjaśniliśmy, nie istnieje jedna lista produktów, które w każdej ilości natychmiast zabijają bakterie. Znaczenie ma stężenie substancji, częstotliwość jej stosowania, rodzaj oczyszczalni i sposób funkcjonowania całego systemu. Możemy jednak wskazać grupy produktów i sytuacji, które są szczególnie niekorzystne dla biologicznego oczyszczania:

Źródło: U.S. Environmental Protection Agency, How to Care for Your Septic System.

1. Silna chemia gospodarcza

Jednym z najczęstszych zagrożeń jest nadmierne stosowanie agresywnych środków chemicznych. Silne detergenty, środki dezynfekujące, preparaty do udrażniania rur, rozpuszczalniki czy inne substancje o działaniu toksycznym mogą wpływać negatywnie na mikroorganizmy odpowiedzialne za biologiczne oczyszczanie ścieków.

Toksyczne substancje trafiające do domowego systemu oczyszczania mogą szkodzić organizmom uczestniczącym w oczyszczaniu. Nie oznacza to, że domownicy muszą całkowicie zrezygnować ze środków czystości. Chodzi przede wszystkim o rozsądne dawkowanie i unikanie sytuacji, w której duża ilość agresywnego preparatu trafia jednorazowo do kanalizacji domowej.

Szczególną uwagę zwróć na:

• preparaty do udrażniania rur,
• silne środki dezynfekujące,
• wybielacze używane w dużych ilościach,
• rozpuszczalniki,
• farby i rozcieńczalniki,
• oleje i produkty ropopochodne,
• pestycydy,
• agresywne środki czyszczące.

W przypadku każdego produktu najważniejsze są skład, ilość i częstotliwość użycia. Samo określenie chemia gospodarcza nie oznacza, że każdy produkt jest niebezpieczny dla oczyszczalni.

2. Substancje toksyczne i nierozkładalne

Niektóre produkty mogą być szkodliwe dla mikroorganizmów, inne stanowią problem ze względu na swoją trwałość lub możliwość zatkania instalacji.

Do kanalizacji nie powinny trafiać:

• rozpuszczalniki,
• lakiery i farby,
• oleje silnikowe,
• pestycydy,
• środki techniczne,
• chusteczki nawilżane,
• ręczniki papierowe,
• podpaski i tampony,
• pieluchy,
• inne odpady stałe.

3. Antybiotyki i leki w ściekach

Antybiotyki są szczególną grupą substancji, ponieważ ich zadaniem jest hamowanie lub niszczenie określonych bakterii. Po przyjęciu leku część substancji czynnej może zostać wydalona z organizmu i trafić do ścieków.

Badania nad biologicznym oczyszczaniem ścieków wskazują, że antybiotyki mogą wpływać na mikroorganizmy uczestniczące w procesach oczyszczania. Znaczenie ma przy tym stężenie substancji oraz warunki pracy konkretnego systemu. Nie oznacza to oczywiście, że pojedyncza dawka antybiotyku przyjęta przez domownika nagle zatrzyma pracę oczyszczalni. Nie należy jednak wyrzucać niewykorzystanych leków do toalety ani wylewać ich do odpływu. Pamiętaj, że leki powinny być przekazywane do miejsc przeznaczonych do ich zbiórki.

4. Tłuszcze, oleje i resztki kuchenne

Tłuszcze i oleje nie powinny trafiać do kanalizacji. Po ostygnięciu osadzają się na ściankach rur, a większa ilość tłuszczu zwiększa obciążenie instalacji.

Problem dotyczy również resztek jedzenia. Oczyszczalnia przydomowa nie jest przeznaczona do przyjmowania odpadów kuchennych, ponieważ duża ilość części stałych zwiększa ilość osadu i może powodować problemy z przepływem.

5. Odpady

Zasada jest prosta: toaleta nie jest koszem na śmieci. Poza ludzkimi nieczystościami i papierem toaletowym nie powinno się spłukiwać w toalecie innych produktów.

Do kanalizacji nie powinny trafiać między innymi:

• chusteczki nawilżane,
• ręczniki papierowe,
• produkty higieniczne (podpaski czy tampony).

Nie są one przeznaczone do spłukiwania i mogą powodować problemy z przepływem ścieków, a także zwiększać ilość odpadów trafiających do instalacji.

Szczególnie chusteczki nawilżane mogą stanowić problem, ponieważ nie zachowują się w kanalizacji tak jak papier toaletowy. Nawet jeśli na opakowaniu znajduje się informacja o możliwości spłukiwania, przydomowa oczyszczalnia nie jest miejscem do usuwania większej ilości takich produktów.

Do kosza powinny trafiać również inne odpady stałe, które przypadkowo mogą znaleźć się w toalecie. Im mniej nieprzeznaczonych do tego produktów trafia do kanalizacji, tym mniejsze obciążenie dla instalacji i procesu oczyszczania ścieków.

Czy tylko chemia może zabić bakterie?

Na bakterie w oczyszczalni wpływają również warunki, w jakich przebiega proces biologicznego oczyszczania. Gdy zmieniają się one gwałtownie, mikroorganizmy mogą mieć trudności z prawidłowym rozkładem zanieczyszczeń, a skuteczność całego procesu może się pogorszyć.

W biologicznym procesie oczyszczania znaczenie mają między innymi:

• temperatura,
• pH,
• dostępność tlenu,
• skład ścieków,
• czas przebywania ścieków w instalacji,
• ilość dopływających zanieczyszczeń.

Znaczenie mają przede wszystkim temperatura, pH oraz dostępność tlenu, ale również skład i ilość dopływających ścieków. Mikroorganizmy potrzebują odpowiednich warunków do rozkładu substancji organicznych. Zbyt mała ilość tlenu, duże wahania temperatury czy nagły dopływ nietypowych substancji mogą zaburzyć równowagę biologiczną w zbiorniku.

Nie oznacza to jednak, że każdy taki przypadek prowadzi do obumarcia bakterii. Wiele zależy od rodzaju oczyszczalni, skali zmian i czasu ich trwania, dlatego przydomowa oczyszczalnia ścieków powinna być użytkowana zgodnie z zaleceniami producenta, a w przypadku wyraźnej zmiany jej pracy należy ustalić przyczynę problemu, zamiast od razu sięgać po dodatkowe preparaty.

Nagły dopływ dużej ilości wody

Oczyszczalnia jest projektowana pod określone obciążenie, dlatego nagłe zwiększenie ilości dopływających ścieków może zmienić warunki pracy instalacji. Przykładem może być jednoczesne korzystanie z kilku urządzeń zużywających duże ilości wody, szczególnie gdy wcześniej instalacja przez dłuższy czas była obciążona w niewielkim stopniu. Oczywiście, nie chodzi o pojedynczą kąpiel czy pranie. Problem pojawia się przy dużych i powtarzających się zmianach obciążenia.

Przy bardzo dużym dopływie ścieków skraca się czas ich przebywania w poszczególnych częściach instalacji. Ma to znaczenie dla procesu oczyszczania, ponieważ mikroorganizmy potrzebują odpowiednich warunków i czasu, aby rozłożyć znajdujące się w ściekach substancje organiczne. Zbyt duże i częste przeciążenia hydrauliczne mogą więc pogorszyć jakość oczyszczania, nawet jeśli sama instalacja jest sprawna technicznie.

Warto zwrócić uwagę na takie sytuacje szczególnie w domach, które przez większą część czasu są użytkowane przez niewielką liczbę osób, a okresowo pojawia się w nich znacznie więcej mieszkańców lub gości. Jednorazowy większy pobór wody nie oznacza od razu problemu z oczyszczalnią, ale regularne powtarzanie takich przeciążeń może już mieć wpływ na jej pracę.

Jak zapobiegać zniszczeniu flory bakteryjnej?

Ochrona mikroorganizmów zaczyna się od codziennego użytkowania instalacji. Nie wymaga skomplikowanych czynności.

Stan mikroflory zależy w dużej mierze od tego, co każdego dnia trafia do kanalizacji. Najważniejszą kwestią jest rozsądne stosowanie detergentów, unikanie jednorazowego wprowadzania dużych ilości agresywnych substancji oraz niedopuszczanie do przeciążenia instalacji odpadami, tłuszczami czy innymi produktami, które nie powinny trafiać do ścieków.

Obserwuj, jak pracuje Twoja oczyszczalnia. Zmiana zapachu, wyglądu ścieków, ilości osadu czy sposobu działania urządzenia może sygnalizować zaburzenie procesu biologicznego. Jeśli zauważysz coś niepokojącego, sprawdź zalecenia producenta dotyczące eksploatacji i serwisu, zamiast samodzielnie zwiększać dawki preparatów bakteryjnych lub innych środków.

Przeczytaj też: Jakich detergentów unikać przy oczyszczalni przydomowej? Poradnik dla właścicieli przydomowej oczyszczalni ścieków.

Jakich detergentów unikać przy oczyszczalni przydomowej? Poradnik dla właścicieli przydomowej oczyszczalni ścieków

Nawet niepozorny żel do WC z chlorem potrafi w kilka minut uśmiercić florę bakteryjną i wywołać falę nieprzyjemnych zapachów wokół domu. W tym poradniku prześwietlamy skład popularnych środków czystości i wymieniamy te, których musisz bezwzględnie unikać, aby nie doprowadzić do kosztownej awarii systemu. Sprawdź, jakich składników się wystrzegać i czym zastąpić żrącą chemię, zachowując idealną czystość w domu!

Czytaj więcej

Preparaty bakteryjne – czy są potrzebne?

W prawidłowo działającej oczyszczalni biologicznej za rozkład zanieczyszczeń odpowiadają mikroorganizmy obecne w ściekach i osadzie. Preparaty bakteryjne mogą stanowić dodatkowe wsparcie dla tego procesu, szczególnie w okresach, gdy warunki pracy instalacji ulegają zmianie. Jednak pamiętaj, że ich zadaniem nie jest zastąpienie naturalnie zachodzących procesów biologicznych, a jedynie uzupełnienie mikroflory i stworzenie lepszych warunków do pracy bakterii.

Ma to znaczenie między innymi:

• po rozpoczęciu użytkowania nowej instalacji,
• po dłuższej przerwie w korzystaniu z oczyszczalni czy w sytuacjach,
• gdy jej codzienna praca została zaburzona.

Zawsze informujemy naszych klientów, że nawet najlepszej jakości preparat bakteryjny nie jest środkiem naprawczym. Jeżeli przyczyną problemu jest uszkodzona dmuchawa, niedrożny przewód, niewłaściwy poziom osadu albo inna usterka techniczna, samo dodanie bakterii nie rozwiąże problemu.

Jak często stosować tego typu preparaty?

Nie ma jednej częstotliwości odpowiedniej dla każdej oczyszczalni. Sposób dawkowania zależy od rodzaju preparatu, jego składu, pojemności zbiornika oraz technologii zastosowanej w konkretnej instalacji. Dlatego przy wyborze preparatu nie kieruj się wyłącznie zasadą „im częściej, tym lepiej”.

Jeśli korzystasz z produktu EKO-BIO, stosuj go zgodnie z aktualną instrukcją i kartą produktu. Znajdziesz tam informacje dotyczące dawki, częstotliwości oraz sposobu zastosowania preparatu. Nie zwiększaj samodzielnie ilości produktu, jeśli oczyszczalnia zaczyna działać nieprawidłowo. Najpierw warto ustalić, czy przyczyną problemu nie jest awaria, przeciążenie instalacji albo nieprawidłowa eksploatacja.

Jeżeli dopiero zaczynasz korzystać z przydomowej oczyszczalni albo masz wątpliwości dotyczące stosowania biopreparatów, warto zapoznać się z naszym szczegółowym przewodnikiem: Uzupełnienie bakterii w oczyszczalni przydomowej. Jak często to robić?

Uzupełnienie bakterii w oczyszczalni przydomowej. Jak często to robić?

Pożyteczne mikroorganizmy to serce Twojej przydomowej oczyszczalni, ale codzienna chemia i zrzuty ścieków potrafią skutecznie osłabić ich populację. W tym artykule wyjaśniamy, jak często i w jakich dawkach stosować biopreparaty, aby uniknąć nieprzyjemnych zapachów oraz kosztownych zatorów. Przeczytaj nasz poradnik i dowiedz się, jak łatwo zadbać o biologiczną równowagę w swoim zbiorniku!

Czytaj więcej

Skąd wiadomo, że bakterii może być za mało?

Nie ma jednego objawu, który pozwala stwierdzić, że w oczyszczalni brakuje bakterii. Nieprzyjemny zapach, piana czy pogorszenie jakości oczyszczania mogą mieć kilka przyczyn, dlatego ważne jest to, czy zmiana pojawiła się nagle, jak długo się utrzymuje i czy zbiegła się z konkretnym zdarzeniem.

Znaczenie może mieć na przykład powrót domowników po dłuższej nieobecności, większa liczba osób korzystających z instalacji, intensywne stosowanie środków czystości albo przerwa w pracy urządzenia. W takiej sytuacji warto przypomnieć sobie, co zmieniło się w sposobie użytkowania oczyszczalni. Taka informacja jest często znacznie bardziej przydatna przy szukaniu przyczyny niż sam wygląd zbiornika.

• Nieprzyjemny zapach

Jeżeli zapach pojawił się nagle, warto sprawdzić przede wszystkim, skąd dokładnie się wydobywa i czy wcześniej oczyszczalnia pracowała bez podobnych objawów. Przyczyną może być zaburzenie procesu biologicznego, niewłaściwe napowietrzanie, poziom osadu albo wentylacja instalacji.

• Piana w zbiorniku

Pojedyncze pojawienie się piany nie daje podstaw do oceny stanu całej oczyszczalni. Jej ilość i wygląd mogą zmieniać się pod wpływem detergentów oraz warunków panujących w zbiorniku. Jeśli piana utrzymuje się przez dłuższy czas lub pojawia się razem z innymi niepokojącymi zmianami, warto sprawdzić sposób pracy instalacji.

• Spadek efektywności oczyszczania

To sygnał, któremu warto poświęcić więcej uwagi. Jeżeli zmiana utrzymuje się mimo prawidłowego użytkowania, przyczyną może być zarówno zaburzenie procesu biologicznego, jak i problem z napowietrzaniem, osadem lub elementem instalacji. W takiej sytuacji samo zwiększenie dawki preparatu bakteryjnego może nie przynieść oczekiwanego efektu.

Jeżeli objawy pojawiają się jednocześnie albo utrzymują się mimo prawidłowej eksploatacji, należy sprawdzić stan techniczny oczyszczalni i sposób jej pracy. Dopiero po ustaleniu przyczyny można zdecydować, czy potrzebne jest wsparcie mikroflory, czy raczej interwencja serwisowa.

Jak odbudować florę bakteryjną w oczyszczalni? Regularna kontrola oczyszczalni ma znaczenie

Odbudowa flory bakteryjnej zaczyna się od przywrócenia warunków, w których mikroorganizmy mogą ponownie aktywnie uczestniczyć w procesie oczyszczania. Znaczenie ma przede wszystkim dostępność tlenu, temperatura, pH oraz regularny dopływ ścieków zawierających substancje organiczne stanowiące pożywienie dla bakterii. Jeżeli w Twojej oczyszczalni doszło do silnego zaburzenia procesu biologicznego, powrót do prawidłowej pracy może wymagać czasu, ponieważ mikroorganizmy muszą ponownie zasiedlić środowisko oczyszczalni i odbudować stabilną populację.

W takiej sytuacji zalecamy ograniczyć czynniki, które mogły wcześniej zaburzyć pracę instalacji, i zapewnić jej możliwie stabilne warunki. Preparaty bakteryjne mogą wspierać odbudowę mikroflory, ale sposób ich stosowania powinien odpowiadać technologii konkretnej oczyszczalni oraz zaleceniom producenta. Obserwuj także pracę urządzenia w kolejnych dniach: zapach, wygląd osadu, napowietrzanie oraz ogólną jakość procesu. Stopniowa poprawa tych parametrów jest znacznie bardziej miarodajna niż jednorazowa obserwacja zbiornika.

Co sprawdzać podczas kontroli?

Właściciel oczyszczalni może zwrócić uwagę na podstawowe sygnały:

• czy urządzenie pracuje zgodnie z instrukcją,
• czy dmuchawa działa,
• czy system napowietrzania pracuje prawidłowo,
• czy nie pojawił się nietypowy zapach,
• czy nie występują problemy z przepływem,
• czy nie doszło do nagłej zmiany wyglądu ścieków,
• czy urządzenia nie wydają nietypowych dźwięków.

Bardziej szczegółową diagnostykę powinien przeprowadzić serwis.

EKO-BIO – wsparcie dla prawidłowej pracy oczyszczalni

Jeżeli dopiero szukasz przydomowej oczyszczalni ścieków i nie wiesz, która technologia sprawdzi się na Twojej działce, możesz zgłosić się do EKO-BIO. Od lat zajmujemy się doborem i montażem oczyszczalni, dlatego przed zakupem możemy przeanalizować warunki gruntowe, liczbę użytkowników oraz możliwości odprowadzania oczyszczonych ścieków. Bezpłatna i niezobowiązująca wizja lokalna daje Ci możliwość poznania dostępnych rozwiązań jeszcze przed podjęciem decyzji.

Działamy na terenie całej Polski i oferujemy różne modele przydomowych oczyszczalni, w tym biologiczne oczyszczalnie EKO-BIO oraz inne rozwiązania dopasowywane do warunków konkretnej inwestycji. Nasza współpraca nie kończy się na zakupie i montażu urządzenia.

Klientom EKO-BIO zapewniamy również obsługę serwisową, obejmującą między innymi przeglądy, diagnostykę i pomoc w przypadku problemów z pracą instalacji.

Jeżeli więc jesteś dopiero na początku poszukiwań, masz wątpliwości dotyczące wyboru technologii albo chcesz sprawdzić, jakie rozwiązanie będzie odpowiednie dla Twojej działki, skontaktuj się z nami. Porozmawiamy o Twojej inwestycji, odpowiemy na pytania i przedstawimy rozwiązania, które rzeczywiście mają zastosowanie w Twoich warunkach.