Montaż przydomowej oczyszczalni ścieków zamiast tradycyjnego szamba stale zyskuje na popularności. Wszystko dlatego, że dzięki takiemu rozwiązaniu instalacja jest bezpieczniejsza, bardziej przyjazna dla środowiska naturalnego i zoptymalizowana. Należy jednak pamiętać, że legalna budowa i eksploatacja przydomowej oczyszczalni wiążą się z koniecznością przestrzegania wielu przepisów, które zostały określone w kilku ustawach i rozporządzeniach. Jak to wygląda w przypadku cyklicznych badań ścieków? Czy trzeba je przeprowadzać?
Kogo dotyczy obowiązek systematycznego badania ścieków?
Osoby, które zastanawiają się nad tym, na jaki system odprowadzania nieczystości się zdecydować, powinny wziąć pod uwagę obowiązki, które się wiążą z każdą z nich, a także zapoznać się z przepisami. Przydomowe oczyszczalnie są coraz częstszą alternatywą dla szamb ekologicznych czy innych rozwiązań.
Decydując się na nie, trzeba pamiętać o kilku kwestiach. Mowa tutaj przede wszystkim o obowiązku systematycznego badania jakości ścieków, który dotyczy oczyszczalni, z których odprowadzane są ścieki w ilości przekraczającej średniorocznie 5m3 na dobę. Dzieje się tak zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 5 z 2017 roku Prawo wodne (Dz.U. z 2018 poz. 2268 ze zm.), ponieważ zgodnie z nim takie odprowadzanie ścieków stanowi usługę wodną.
Obowiązek pomiaru
Przepisy prawne nie wprowadzają obowiązku pomiaru dla osób odprowadzających ścieki do 5m3 na dobę, które pochodzą z własnego gospodarstwa, na własny grunt. Organy administracji, które wymuszają analizy na właścicielach przydomowych oczyszczalni ścieków, robią to bez podstawy prawnej. Obowiązek pomiaru jakości ścieków określony jest na podstawie pozwoleń wodno-prawnych. Dotyczą one wyłącznie instalacji użytkujących wodę inaczej niż w ramach tzw. korzystania zwykłego. Za określenie jakości oczyszczonych ścieków odpowiada laboratorium notyfikowane, badające dany typ oczyszczalni. Zakłada się, że oczyszczalnie domowe jako urządzenia seryjne i powtarzalne, po przebadaniu w laboratorium i przy prawidłowym montażu i eksploatacji, rzeczywiście oczyszczają ścieki do deklarowanego poziomu.
A co z mniejszymi oczyszczalniami ścieków?
Wiemy już, że obowiązek cyklicznego badania ścieków dotyczy przydomowych oczyszczalni ścieków, które produkują odpowiednio dużo nieczystości. Jeżeli chodzi o instalacje, które generują do 5m3 na dobę, natomiast ich właściciele mają dokumenty, które pokazują, że oczyszcza ścieki zgodnie ze wskaźnikami dla konkretnej aglomeracji, to nie ma konieczności monitoringu ich jakości. Wyjątkiem jest jednak sytuacja, w której dojdzie do uzasadnionego podejrzenia co do prawidłowości działania instalacji. W takich przypadkach organy administracji mają prawo do zlecenia wykonania badań jakości oczyszczania. Jeśli natomiast urządzenie spełnia normy emisyjne, to nie ma się czego obawiać.
Sprawdź także: Budowa przydomowej oczyszczalni, a poziom wód gruntowych.
Budowa oczyszczalni przydomowej a poziom wód gruntowych
Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków to rozwiązanie, które coraz bardziej zyskuje na popularności. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że konstrukcja jest ekologiczna, a do tego wygodna i niedroga w eksploatacji. Właściciele posesji nie muszą bowiem systematycznie wywozić ścieków ani przeprowadzać skomplikowanych zabiegów konserwacyjnych. Warto jednak pamiętać, że decydując się na taką inwestycję, trzeba zweryfikować, czy warunki gruntowe są do tego odpowiednie. Mowa tutaj na przykład o poziomie wód gruntowych. Jak to wygląda w praktyce?
Przepisy prawne dotyczące przydomowej oczyszczalni ścieków
Art. 154 Prawa Ochrony Środowiska mówi o tym, że: „organ ochrony środowiska może ustalić, w drodze decyzji, wymagania w zakresie ochrony środowiska dotyczące eksploatacji instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, o ile jest to uzasadnione koniecznością ochrony środowiska”. Zgodnie z art. 33 Prawa wodnego zwykłe korzystanie z wód obejmuje m.in. wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę, jeżeli służy to zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego. W praktyce oznacza to, że organ, który żąda przeprowadzenia badań, musi mieć przesłanki merytoryczne ku temu, że dana oczyszczalnia zagraża środowisku, a swoją decyzję uargumentować merytorycznie. Administracja nie może nakazać właścicielowi oczyszczalni przeprowadzenia badań „z ostrożności” lub „na wszelki wypadek”. Inwestor musi jednak zainstalować urządzenie spełniające normy emisyjne dla danej aglomeracji. Dowodem na spełnianie norm może być jednak deklaracja zgodności CE urządzenia.
Warto odróżnić obowiązek badania ścieków od formalności związanych z samą budową i użytkowaniem oczyszczalni. Brak cyklicznego obowiązku badań w typowym gospodarstwie domowym nie oznacza automatycznie braku innych wymogów. W praktyce znaczenie mogą mieć m.in. zgłoszenie budowy, zgłoszenie wodnoprawne dla urządzeń służących do wprowadzania oczyszczonych ścieków do ziemi oraz ewentualne pozwolenie wodnoprawne, jeśli instalacja wykracza poza zwykłe korzystanie z wód.
Co obejmuje skład podstawowego badania ścieków?
Skład podstawowego badania ścieków zależy od celu analizy, rodzaju oczyszczalni i wymagań wskazanych w decyzji, pozwoleniu wodnoprawnym lub zaleceniach organu. Najczęściej sprawdza się parametry, które pokazują, czy oczyszczalnia skutecznie redukuje zanieczyszczenia i czy oczyszczone ścieki mogą być bezpiecznie wprowadzane do gruntu lub wód.
Do najważniejszych parametrów należą:
- biochemiczne zapotrzebowanie tlenu, czyli BZT5 – wskaźnik informujący o ilości tlenu potrzebnej mikroorganizmom do rozkładu substancji organicznych,
- chemiczne zapotrzebowanie tlenu, czyli ChZT – parametr pokazujący ogólny ładunek zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych podatnych na utlenianie,
- zawiesina ogólna – informuje o ilości nierozpuszczonych cząstek znajdujących się w ściekach,
- azot ogólny – ważny szczególnie tam, gdzie wymagane jest ograniczanie związków biogennych,
- fosfor ogólny – parametr istotny z punktu widzenia ochrony wód przed eutrofizacją,
- odczyn pH – pozwala ocenić, czy ścieki nie są zbyt kwaśne lub zbyt zasadowe,
- temperatura ścieków – może mieć znaczenie przy ocenie warunków ich odprowadzania.
W niektórych przypadkach laboratorium może sprawdzić również inne substancje, zwłaszcza gdy istnieje podejrzenie, że do instalacji trafiają środki chemiczne, detergenty, tłuszcze, preparaty biobójcze albo substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. W typowym gospodarstwie domowym najważniejsze są jednak podstawowe parametry jakości ścieków, które pokazują, czy oczyszczalnia działa zgodnie z założeniami.
Jak wygląda pobieranie próbek do badania ścieków?
Samo badanie ścieków z przydomowej oczyszczalni powinno być wykonane w sposób rzetelny, ponieważ wynik analizy zależy nie tylko od pracy instalacji, ale także od prawidłowego pobrania próbek. Próbki należy pobierać z miejsca, które pozwala ocenić jakość ścieków po procesie oczyszczania, a nie z przypadkowego punktu instalacji.
W praktyce najlepiej, aby pobieraniem próbek zajęło się laboratorium lub specjalista, który wie, jak zabezpieczyć materiał do analizy. Znaczenie ma czyste naczynie, czas transportu, temperatura przechowywania oraz sposób opisania próbki. Jeżeli próbka zostanie pobrana nieprawidłowo, wynik może być niemiarodajny, a właściciel oczyszczalni otrzyma informację, która nie odzwierciedla rzeczywistego działania urządzenia.
Warto też pamiętać, że jednorazowy wynik nie zawsze pokazuje pełny obraz eksploatacji oczyszczalni. Na jakość ścieków wpływa liczba użytkowników, ilości zużywanej wody, rodzaj stosowanych detergentów, regularność serwisu, stan osadu czynnego, drożność układu i ogólna kondycja instalacji. Dlatego w przypadku niepokojącego wyniku należy sprawdzić nie tylko samą analizę, ale również sposób użytkowania i stan techniczny oczyszczalni.
Kiedy warto wykonać badanie ścieków, nawet jeśli nie jest obowiązkowe?
Chociaż cykliczne badania ścieków nie zawsze są obowiązkowe, w niektórych sytuacjach warto je wykonać dobrowolnie. Dotyczy to zwłaszcza przypadków, w których użytkownik ma wątpliwości, czy przydomowa oczyszczalnia działa prawidłowo albo czy oczyszczone ścieki spełniają wymagania dla danej aglomeracji.
Badanie może być pomocne, gdy:
- wokół oczyszczalni pojawia się nieprzyjemny zapach,
- instalacja była długo nieużywana,
- doszło do zalania, cofki lub awarii,
- oczyszczalnia przyjmuje większe ilości ścieków niż wcześniej,
- zmieniła się liczba użytkowników w gospodarstwie domowym,
- do instalacji trafiały agresywne środki chemiczne,
- organ administracji zgłasza zastrzeżenia do pracy urządzenia,
- właściciel chce potwierdzić, że oczyszczalnia działa zgodnie z normami.
Dobrowolna analiza może być również dobrym rozwiązaniem po większym serwisie, modernizacji albo wymianie elementów instalacji. Pozwala sprawdzić, czy oczyszczalnia osiąga zakładane parametry i czy jej eksploatacja nie stanowi zagrożenia dla środowiska.
Co zrobić, gdy badanie wykaże nieprawidłowe parametry?
Jeżeli badania ścieków wykażą przekroczenie dopuszczalnych parametrów, nie zawsze oznacza to konieczność wymiany całej instalacji. W pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy próbka została pobrana prawidłowo, a następnie ocenić sposób eksploatacji oczyszczalni. Częstą przyczyną problemów są zbyt duże ilości ścieków, przeciążenie instalacji, brak regularnego serwisu, stosowanie niewłaściwej chemii gospodarczej, zalegający osad lub nieprawidłowa praca dmuchawy, pompy albo systemu napowietrzania.
W takiej sytuacji warto skonsultować się ze specjalistą od przydomowych oczyszczalni ścieków. Fachowa diagnostyka pozwala sprawdzić, czy problem wynika z błędów eksploatacyjnych, uszkodzenia elementów technicznych, złego doboru urządzenia, nieprawidłowego montażu czy warunków gruntowo-wodnych.
W EKO-BIO pomagamy użytkownikom oczyszczalni w diagnostyce, serwisie i ocenie pracy instalacji. Dzięki temu można szybciej ustalić przyczynę nieprawidłowości, ograniczyć ryzyko dalszych problemów i przywrócić prawidłowe działanie oczyszczalni bez pochopnych decyzji o kosztownej wymianie całego systemu.
Badanie ścieków a prawidłowy montaż i eksploatacja oczyszczalni
Wyniki badań ścieków są ściśle związane z tym, jak oczyszczalnia została dobrana, zamontowana i użytkowana. Nawet dobrej jakości urządzenie może nie osiągać deklarowanych parametrów, jeżeli pracuje w niewłaściwych warunkach albo jest eksploatowane niezgodnie z zaleceniami producenta.
Znaczenie mają m.in. liczba użytkowników, równoważna liczba mieszkańców, wydajność oczyszczalni, ilości dopływających ścieków, poziom wód gruntowych, rodzaj gruntu, sposób odprowadzania oczyszczonych ścieków oraz regularność przeglądów. Właściciele oczyszczalni powinni również uważać na środki chemiczne stosowane w domu, ponieważ część preparatów może negatywnie wpływać na mikroorganizmy odpowiedzialne za oczyszczanie.
Dlatego najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest traktowanie badania jako jednego z elementów kontroli, a nie jedynego sposobu oceny instalacji. Jeżeli pojawiają się problemy, warto sprawdzić całą oczyszczalnię – od dopływu ścieków, przez komory technologiczne, po odpływ oczyszczonych ścieków do gruntu lub wód.
Przeczytaj też: Konserwacja oczyszczalni przydomowych. Sposoby postępowania
Konserwacja oczyszczalni przydomowych. Sposoby postępowania
Chcesz w sposób ekologiczny i zarazem tani odprowadzać ścieki ze swojej posesji? Zainwestuj w przydomową oczyszczalnię ścieków! Specjalne urządzenia zneutralizują ścieki, wykorzystując procesy rozkładu tlenowego i beztlenowego. W ten sposób nieczystości zostaną przefiltrowane do postaci wody o drugiej klasie czystości. Można ją następnie odprowadzać do gruntu lub do wód powierzchniowych. Aby jednak oczyszczalnia funkcjonowała prawidłowo należy ją konserwować. W naszym wpisie wyjaśniamy, jak.
Podsumowanie – czy badanie ścieków z przydomowej oczyszczalni jest konieczne?
Badanie ścieków z przydomowej oczyszczalni nie jest automatycznie obowiązkowe dla każdego właściciela instalacji. W typowym gospodarstwie domowym, w którym ilość ścieków nie przekracza 5 m3 na dobę, a oczyszczalnia działa na własnym gruncie w ramach zwykłego korzystania z wód, cykliczne badania zwykle nie są wymagane.
Obowiązek może pojawić się wtedy, gdy instalacja wymaga pozwolenia wodnoprawnego, przekracza określone limity, działa w warunkach innych niż standardowe albo gdy organ ochrony środowiska ma konkretne, uzasadnione podstawy do wydania decyzji. W praktyce oznacza to, że administracja nie powinna wymagać badań bez merytorycznego uzasadnienia.
Nie zmienia to faktu, że jakość ścieków ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa instalacji, gruntu i środowiska. Jeżeli pojawiają się objawy awarii, podejrzenie nieprawidłowej pracy oczyszczalni lub wątpliwości dotyczące parametrów, warto skonsultować się ze specjalistą i wykonać diagnostykę. W takim przypadku skontaktuj się z EKO-BIO – dzięki temu unikniesz problemów i zadbasz o prawidłową eksploatację przydomowej oczyszczalni ścieków.
Najczęściej zadawane pytania
Nie zawsze. W przypadku typowej przydomowej oczyszczalni ścieków, która działa na potrzeby własnego gospodarstwa domowego, odprowadza ścieki na własny grunt i nie przekracza 5 m3 ścieków na dobę, cykliczne badania zwykle nie są obowiązkowe. Obowiązek może wynikać z pozwolenia wodnoprawnego, decyzji organu lub konkretnych podejrzeń dotyczących nieprawidłowej pracy instalacji.
Organ ochrony środowiska może podjąć działania, jeśli istnieją uzasadnione przesłanki wskazujące, że oczyszczalnia może negatywnie oddziaływać na środowisko. Może chodzić np. o awarię, nieprzyjemny zapach, skargi, widoczne zanieczyszczenia, błędy montażowe albo podejrzenie, że ścieki nie spełniają wymaganych parametrów. Żądanie badania powinno mieć podstawy prawne i merytoryczne uzasadnienie.
Podstawowe badanie ścieków najczęściej obejmuje takie parametry jak biochemiczne zapotrzebowanie tlenu BZT5, chemiczne zapotrzebowanie tlenu ChZT, zawiesina ogólna, azot ogólny, fosfor ogólny, pH i temperatura. Zakres analizy może być szerszy, jeśli wynika to z decyzji organu, pozwolenia wodnoprawnego albo konkretnego podejrzenia zanieczyszczenia.
Deklaracja zgodności, dokumentacja techniczna i potwierdzenie spełniania norm są ważnymi dokumentami, ponieważ pokazują, że dany typ oczyszczalni został przebadany i powinien osiągać określone parametry przy prawidłowym montażu oraz eksploatacji. Nie zastępują jednak badania w każdej sytuacji, zwłaszcza gdy organ ma uzasadnione podejrzenia, że konkretna instalacja nie działa prawidłowo.
Tak, szczególnie wtedy, gdy pojawiają się objawy nieprawidłowej pracy oczyszczalni. Dobrowolne badanie może pomóc ustalić, czy instalacja oczyszcza ścieki zgodnie z normami i czy nie wymaga serwisu. Warto je rozważyć po awarii, modernizacji, dłuższej przerwie w użytkowaniu albo przy zmianie liczby domowników.
Badania ścieków powinno wykonywać laboratorium, które ma odpowiednie kompetencje i stosuje właściwe metodyki analizy. Ważne jest również prawidłowe pobranie próbek, ponieważ nieodpowiednio zabezpieczona próbka może dać niemiarodajny wynik.
Najpierw warto sprawdzić, czy próbki zostały prawidłowo pobrane. Następnie należy ocenić stan techniczny oczyszczalni, sposób eksploatacji, ilość ścieków, stosowane środki chemiczne i regularność serwisu. W wielu przypadkach problem można rozwiązać przez diagnostykę, czyszczenie, regulację pracy urządzenia albo naprawę konkretnego elementu instalacji.
