Osoby, które planują instalację przydomowej oczyszczalni ścieków, często zastanawiają się, ile powinna mieć komór, by poradziła sobie z ilością ścieków generowanych przez daną liczbę mieszkańców domu. Wydajność oczyszczalni nie zależy jednak od liczby komór – ta pozostaje niezmienna (do liczby użytkowników dobiera się tylko wielkość oczyszczalni). Ile komór ma oczyszczalnia i jak one działają?
W projektowaniu małych systemów oczyszczania ścieków stosuje się pojęcie równoważnej liczby mieszkańców (PE – population equivalent).
Przyjmuje się, że jedna osoba w gospodarstwie domowym wytwarza przeciętnie około 150–200 litrów ścieków na dobę, zawierających średnio około 60 g BZT₅ (biochemicznego zapotrzebowania tlenu). Na tej podstawie określa się wielkość oczyszczalni oraz jej zdolność do oczyszczania ścieków generowanych przez mieszkańców domu [1][2].
Oczyszczalnia biologiczna
Jeśli chodzi o przydomowe oczyszczalnie biologiczne, mają one pięć komór.
Ścieki najpierw trafiają do komory denitryfikacji, czyli prościej mówiąc – osadnika gnilnego. Zasadniczo jest ona podzielona na dwie mniejsze komory. Odbywa się w nich oczyszczanie ścieków z tłuszczów i z części stałych. W tej komorze odbywa się też beztlenowe oczyszczanie ścieków.
Trzecia komora to komora nitryfikacji, czyli oczyszczania tlenowego. W niej żyją szczepy bakterii tlenowych, które namnażają się specjalnie zaprojektowanych elementach. W tej komorze namnaża się również osad czynny, co wspomaga oczyszczanie. W biologicznych oczyszczalniach ścieków wykorzystujących proces osadu czynnego skuteczność usuwania zanieczyszczeń organicznych jest bardzo wysoka.
Czwartą komorą jest komora osadu wtórnego. Odpowiada ona za kierowanie resztek osadu przy pomocy pompy do pierwszej komory, gdzie osiądą na dnie. Piąta komora gromadzi wodę powstałą po procesie oczyszczania, która odprowadzana jest do gruntu lub cieku wodnego.
Oczyszczalnia biologiczno-chemiczna
Oczyszczalnie biologiczno-chemiczne, podobnie jak oczyszczalnie biologiczne, są podzielone na pięć komór. Pierwsza komora (którą w zasadzie również stanowią dwie komory) to osadnik gnilny, służący denitryfikacji. Trzecią komorą jest też komora nitryfikacyjna, odpowiadająca za oczyszczanie tlenowe, a czwartą i piątą odpowiednio komora osadu wtórnego i zbiornik na powstałą wodę. Oczyszczalnia biologiczno-chemiczna różni się jednak od oczyszczalni biologicznej możliwością wykorzystania specjalnego środka PIX-112, który odpowiada za zredukowanie fosforu w ściekach aż o 95%.
Preparaty chemiczne stosowane w oczyszczalniach ścieków do usuwania fosforu działają poprzez strącanie fosforanów przy użyciu soli żelaza lub glinu. To dlatego proces ten może ograniczyć zawartość fosforu w ściekach nawet o 90–95%, co znacząco zmniejsza ryzyko eutrofizacji wód powierzchniowych [3][4]
Wbrew częstym przekonaniom liczba komór w przydomowej oczyszczalni nie jest najważniejszym czynnikiem decydującym o skuteczności oczyszczania ścieków. O wiele większe znaczenie mają takie parametry jak: Nowoczesne przydomowe oczyszczalnie biologiczne projektuje się tak, aby zapewnić odpowiednie warunki dla bakterii tlenowych i beztlenowych odpowiedzialnych za rozkład zanieczyszczeń. Odpowiednia objętość zbiornika i właściwie zaprojektowany układ technologiczny mają znacznie większe znaczenie dla skuteczności oczyszczania niż sama liczba komór [5][6]. Coraz więcej badań wskazuje również, że małe, rozproszone systemy oczyszczania ścieków (takie jak przydomowe oczyszczalnie) odgrywają ważną rolę w ograniczaniu zanieczyszczenia środowiska na terenach pozbawionych kanalizacji zbiorczej. To dzięki tego typu rozwiązaniom możliwe jest skuteczne oczyszczanie ścieków bez konieczności budowy rozległej infrastruktury kanalizacyjnej [7]. Jak już było wspomniane, oczyszczalnię dobiera się po względem wielkości, a nie liczby komór. Dobór odpowiedniego urządzenia warto zlecić specjalistom dostarczającym oczyszczalnie, dzięki czemu będziemy pewni, że spełni ona wymagania wszystkich mieszkańców domu. Przeczytaj także: Kiedy MPZP nie pozwoli na budowę przydomowej oczyszczalni? To jedno z najczęstszych pytań, które pojawia się przy wyborze urządzenia. Liczba komór sama w sobie nie decyduje o skuteczności oczyszczania ścieków. Znacznie ważniejsze jest to, czy oczyszczalnia została dobrze dobrana do liczby mieszkańców domu i czy ma odpowiednią pojemność. W wielu popularnych modelach biologicznych oczyszczalni stosuje się układ pięciu komór. Każda z nich odpowiada za inny etap procesu oczyszczania, od wstępnego oddzielenia części stałych aż po odprowadzenie oczyszczonej wody. W praktyce jednak liczba komór może się różnić w zależności od technologii i producenta. Niekoniecznie. To dość częste przekonanie, ale w rzeczywistości liczba komór nie jest najważniejszym parametrem. O skuteczności oczyszczania decydują przede wszystkim procesy biologiczne zachodzące w zbiorniku, odpowiednia objętość oczyszczalni i warunki pracy bakterii. Jeśli instalacja jest dobrze zaprojektowana, nawet prostszy układ komór może działać bardzo skutecznie. Każda komora ma swoje zadanie. W pierwszej ścieki są wstępnie oczyszczane z części stałych i tłuszczów. W kolejnych zachodzą procesy biologiczne prowadzone przez bakterie, które rozkładają zanieczyszczenia organiczne. Na końcu oddzielany jest osad, a oczyszczona woda trafia do gruntu lub innego odbiornika. [1] PN-EN 12566 – Małe oczyszczalnie ścieków dla obliczeniowej liczby mieszkańców do 50. [2] Metcalf & Eddy, Wastewater engineering: treatment and resource recovery, McGraw-Hill Education. [3] Kemira – Chemical phosphorus removal in wastewater treatment. [4] Water Research – Phosphorus removal in wastewater treatment. [5] Metcalf & Eddy – Wastewater engineering principles. [6] European Commission – Small wastewater treatment systems. [7] European Environment Agency – Wastewater treatment in Europe.Czy liczba komór wpływa na skuteczność oczyszczania?
Kiedy MPZP nie zezwoli na budowę oczyszczalni?Przydomowa oczyszczalnia ścieków jest jedyną z możliwością bezpiecznego odprowadzania zanieczyszczeń bytowych w przypadku zamieszkiwania na terenach nieskanalizowanych. Teoretycznie organy administracyjne nie powinni zabronić korzystania z tego rozwiązania, o ile w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie przewidziano zakazu budowy przydomowych oczyszczalni. Jak to wygląda w praktyce?
Najczęściej zadawane pytania
Źródła
