Posiadanie własnego domu to marzenie wielu Polaków. Jednak z tym przywilejem wiąże się także konieczność dbania o odpowiednie zagospodarowanie i utrzymanie posesji. Jednym z kluczowych aspektów, na które trzeba zwrócić uwagę, jest system odprowadzania i oczyszczania ścieków. W przypadku braku możliwości podłączenia do miejskiej kanalizacji warto rozważyć wybór jednej z popularnych przydomowych oczyszczalni ścieków. W niniejszym artykule zapoznamy się z trzema najbardziej powszechnymi rodzajami takich urządzeń: oczyszczalniami biologicznymi, drenażowymi oraz biologiczno-chemicznymi.
Typy przydomowych oczyszczalni ścieków
Podstawowe rodzaje oczyszczalni przydomowych to oczyszczalnie biologiczne, drenażowe i biologiczno-chemiczne. Poszczególne rozwiązania różnią się budową, sposobem oczyszczania ścieków bytowych, wymaganą powierzchnią działki, zużyciem energii i metodą odprowadzania oczyszczonych ścieków.
Wybór przydomowej oczyszczalni ścieków zależy od warunków gruntowych i wielkości działki. Znaczenie mają również dostęp do energii elektrycznej, planowany sposób użytkowania budynku oraz budżet przeznaczony na budowę i późniejszą eksploatację przydomowej oczyszczalni ścieków.
Oczyszczalnie biologiczne 
Oczyszczalnie biologiczne cieszą się dużą popularnością dzięki swojej skuteczności oraz bezpieczeństwu dla środowiska. Funkcjonują one na zasadzie wykorzystania naturalnych procesów biologicznych zachodzących między mikroorganizmami zamieszkującymi specjalny osad czynny. Proces ten prowadzi do rozkładu substancji organicznych zawartych w ściekach.
Biologiczne oczyszczalnie ścieków mogą wykorzystywać osad czynny, złoże biologiczne albo technologię hybrydową, która łączy oba rozwiązania. Osad czynny ma postać kłaczków mikroorganizmów unoszących się w napowietrzanych ściekach. Złoże biologiczne tworzą natomiast specjalne elementy z tworzywa sztucznego, na których rozwija się błona biologiczna odpowiedzialna za rozkład zanieczyszczeń.
Do oczyszczalni biologicznych zaliczają się także systemy typu SBR, czyli sekwencyjne reaktory biologiczne, w których kolejne etapy procesu odbywają się cyklicznie w jednej komorze. Technologia MBR łączy natomiast oczyszczanie biologiczne z filtracją membranową. Konkretne rozwiązania różnią się budową, sposobem napowietrzania, sterowaniem oraz metodą oddzielania osadu od oczyszczonych ścieków.
Zalety oczyszczalni biologicznych to przede wszystkim wysoka efektywność oraz ekologia. Ponadto stanowią one stosunkowo niedrogi sposób na zagospodarowanie ścieków. Obydwa typy oczyszczalni wymagają jednak regularnego serwisowania i kontrolowania pracy urządzenia, co generuje pewne koszty eksploatacyjne. Oczyszczalnie biologiczne można instalować w różnych warunkach gruntowych.
Czym wyróżniają się biologiczne oczyszczalnie ścieków?
Nowoczesne oczyszczalnie biologiczne mogą osiągać skuteczność oczyszczania przekraczającą 95%, jednak rzeczywisty rezultat zależy od konstrukcji urządzenia, prawidłowego doboru jego wydajności oraz sposobu eksploatacji. Istotne jest zachowanie regularnego dopływu ścieków, zapewnienie mikroorganizmom optymalnych warunków oraz kontrolowanie pracy układu napowietrzania.
Zaletą tego typu oczyszczalni jest mała powierzchnia potrzebna do montażu samego reaktora. Proces oczyszczania zachodzi przede wszystkim wewnątrz szczelnego zbiornika, dlatego technologię biologiczną można stosować w różnych warunkach gruntowych. Rodzaj gruntu i poziom wód gruntowych nadal wpływają jednak na wybór sposobu odprowadzania oczyszczonych ścieków, na przykład do studni chłonnej, zbiornika retencyjnego albo drenażu rozsączającego.
Oczyszczalnie z osadem czynnym i mechanicznym napowietrzaniem wymagają stałej dostawy prądu. Energia zasila przede wszystkim dmuchawę, sterownik lub pompy odpowiedzialne za przepływ ścieków między komorami. Mimo tego ich koszty eksploatacji są zazwyczaj niższe niż regularny wywóz wszystkich nieczystości ze zbiornika bezodpływowego.
Przeczytaj też: Co musisz wiedzieć o biologicznych oczyszczalniach ścieków?
Co musisz wiedzieć o biologicznych oczyszczalniach ścieków?
Biologiczne oczyszczalnie ścieków znajdują zastosowanie na terenach, na których nie ma dostępu do miejskiej sieci kanalizacji. Ich funkcjonalność oraz wygoda obsługi sprawia, że cieszą się one coraz większą popularnością. Choć zakup przydomowej oczyszczalni ścieków wymaga sporego nakładu finansowego, koszty jej eksploatacji są bardzo niskie, dzięki czemu inwestycja zwraca się w przeciągu kilku lat. W artykule opisujemy budowę, zasadę działania oraz najważniejsze zalety urządzeń tego typu.
Oczyszczalnie drenażowe
Przydomowa oczyszczalnia drenażowa jest innym popularnym rozwiązaniem stosowanym w przydomowych instalacjach. Zasada jej działania polega na przepuszczaniu ścieków przez odpowiednio przygotowany drenaż gruntowy lub podłoże zeolitowe. Proces ten przyczynia się do odfiltrowania zawiesin stałych oraz związanych z nimi zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych.
Największą zaletą tego typu oczyszczalni jest fakt, że nie wymaga ona zużycia energii elektrycznej ani użycia dodatkowych substancji chemicznych. Jest to więc rozwiązanie ekologiczne i ekonomiczne. Warto jednak dodać, że oczyszczalnie drenażowe mogą być stosowane jedynie w miejscach o odpowiednich warunkach gruntowych (przede wszystkim niskiego poziomu wód gruntowych). Oczyszczalnie drenażowe są tańsze w zakupie i montażu niż oczyszczalnie biologiczne.
Jak działa drenażowa oczyszczalnia ścieków?
Drenażowe oczyszczanie ścieków odbywa się najczęściej w dwóch etapach. W pierwszym etapie ścieki bytowe trafiają do osadnika gnilnego, w którym większe zanieczyszczenia opadają na dno zbiornika, a tłuszcze unoszą się na powierzchni. W osadniku zachodzą również procesy beztlenowe i częściowy rozkład związków organicznych. Wstępnie oczyszczone ścieki przepływają następnie do studzienki rozdzielczej.
W drugim etapie ścieki trafiają do przewodów tworzących drenaż rozsączający, a następnie przesączają się przez kolejne warstwy gruntu. W otoczeniu drenów rozwija się flora bakteryjna, która uczestniczy w dalszym oczyszczaniu biologicznym. Macierzysty grunt stanowi więc istotny element całego systemu, a nie wyłącznie miejsce odprowadzania wody.
Oczyszczalnia drenażowa wymaga przepuszczalnego gruntu, odpowiednio niskiego poziomu wód gruntowych i dużej powierzchni działki. Najlepsze warunki zapewniają zwykle grunty piaszczyste i żwirowe. Przy gruntach słabo przepuszczalnych może być potrzebna wymiana części podłoża, wykonanie dłuższego drenażu lub zastosowanie wyniesionego kopca filtracyjnego. Prosta konstrukcja i niewielkie zużycie energii sprawiają, że oczyszczalnie drenażowe mają zazwyczaj niskie koszty eksploatacji, ale ich montaż nie jest możliwy na każdej działce.
Oczyszczalnie biologiczno-chemiczne
Ostatnim z prezentowanych rodzajów przydomowych oczyszczalni ścieków są oczyszczalnie biologiczno-chemiczne. Ich działanie łączy w sobie metody stosowane w oczyszczalniach biologicznych oraz wykorzystanie specjalnych środków chemicznych. Proces oczyszczania w tego typu urządzeniach polega na kilku etapach. Najpierw ścieki są poddawane mechanicznemu oczyszczeniu, następnie trafiają do reaktora biologicznego, gdzie zachodzi rozkład materii organicznej, aż w końcu zanieczyszczenia są usuwane za pomocą koagulacji i flokulacji chemicznej.
Takie urządzenia charakteryzują się wysoką skutecznością oraz efektywnością, jednak ich funkcjonowanie wiąże się z większym zużyciem energii oraz koniecznością uzupełniania środków chemicznych. W efekcie koszty eksploatacji takiej oczyszczalni są wyższe niż w przypadku pozostałych przedstawionych rozwiązań.
Jak przebiega oczyszczanie ścieków bytowych?
Dokładny przebieg procesu zależy od typu przydomowej oczyszczalni ścieków. W wielu instalacjach można jednak wyróżnić dwa podstawowe etapy: wstępne oczyszczanie w warunkach beztlenowych oraz oczyszczanie biologiczne w warunkach tlenowych.
W pierwszym etapie ścieki dopływają do osadnika wstępnego lub osadnika gnilnego. Zanieczyszczenia cięższe od wody opadają na dno zbiornika, tworząc osad, natomiast tłuszcze i substancje lżejsze unoszą się na powierzchni. W tej części oczyszczalni zachodzi także fermentacja beztlenowa, podczas której mikroorganizmy rozkładają część materii organicznej.
W drugim etapie ścieki przepływają do reaktora biologicznego, drenażu, filtra piaskowego albo innego elementu odpowiedzialnego za właściwe oczyszczanie. W systemach napowietrzanych mikroorganizmy funkcjonujące w warunkach tlenowych przekształcają związki organiczne w prostsze substancje, wodę, gazy i nową biomasę. W zależności od konstrukcji oczyszczalni wykorzystuje się osad czynny, złoże biologiczne lub połączenie obu technologii.
W oczyszczalniach mechaniczno-biologicznych ścieki mogą następnie trafić do osadnika wtórnego. Jego zadaniem jest oddzielenie pozostałości biomasy od oczyszczonych ścieków. Część osadu może zostać zawrócona do wcześniejszej komory, a osad nadmierny należy okresowo usunąć zgodnie z instrukcją producenta.
Osad czynny a złoże biologiczne – czym różnią się te technologie?
Zastosowanie technologii osadu czynnego polega na wykorzystaniu mikroorganizmów tworzących zawieszone w ściekach kłaczki. Aby bakterie mogły skutecznie rozkładać zanieczyszczenia, zawartość reaktora jest regularnie napowietrzana i mieszana. Po zakończeniu biologicznego oczyszczania osad oddziela się od ścieków w osadniku wtórnym albo w tej samej komorze, jeżeli oczyszczalnia działa w systemie cyklicznym. Oczyszczalnie z osadem czynnym wymagają stałego zasilania energią elektryczną.
Złoże biologiczne tworzą specjalnie zaprojektowane elementy, najczęściej wykonane z tworzywa sztucznego. Na ich powierzchni rozwija się błona biologiczna złożona z mikroorganizmów. Ścieki przepływają wokół złoża, a zawarte w nich zanieczyszczenia są stopniowo rozkładane. Duża powierzchnia czynna kształtek umożliwia rozwój rozbudowanej flory bakteryjnej na stosunkowo małej przestrzeni.
Oczyszczalnie hybrydowe łączą osad czynny ze złożem biologicznym. Takie rozwiązanie pozwala zwiększyć ilość aktywnej biomasy w reaktorze i ustabilizować proces oczyszczania. Niezależnie od zastosowanej technologii oczyszczalnia powinna być dopasowana do liczby mieszkańców, ilości ścieków oraz charakteru użytkowania budynku.
Jaki rodzaj przydomowej oczyszczalni wybrać?
Wybór przydomowej oczyszczalni ścieków powinien uwzględniać warunki gruntowo-wodne, wielkość działki, liczbę mieszkańców, sposób użytkowania budynku oraz dostępny budżet. Oczyszczalnie drenażowe wyróżniają się prostą konstrukcją i niskimi kosztami eksploatacji, ale wymagają przepuszczalnego gruntu i odpowiednio dużej powierzchni. Oczyszczalnie biologiczne zajmują mniej miejsca i można je stosować w bardziej zróżnicowanych warunkach, natomiast systemy biologiczno-chemiczne sprawdzają się tam, gdzie potrzebna jest zwiększona skuteczność usuwania wybranych zanieczyszczeń.
Przed rozpoczęciem inwestycji należy dopełnić wymaganych formalności. Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,5 m³ na dobę wymaga zgłoszenia właściwemu urzędowi. Lokalizacja instalacji musi także uwzględniać wymagane przepisami odległości od budynków, granic działki, dróg, studni i pozostałych obiektów. Konkretne wymagania zależą między innymi od rodzaju elementu oczyszczalni, jej konstrukcji oraz sposobu odprowadzania oczyszczonych ścieków.
Nie masz pewności, jaki typ oczyszczalni sprawdzi się na Twojej działce? Skorzystaj z oferty EKO-BIO. Specjaliści przeprowadzą bezpłatną wizję lokalną, ocenią warunki gruntowo-wodne i pomogą dobrać technologię dopasowaną do potrzeb gospodarstwa domowego. Firma zapewnia wsparcie techniczne, dobór urządzenia oraz możliwość realizacji oczyszczalni wraz z montażem. Skontaktuj się z EKO-BIO i wybierz system, który będzie skutecznie działał przez wiele lat.
Najczęściej zadawane pytania
Podstawowe typy przydomowych oczyszczalni ścieków to oczyszczalnie biologiczne, drenażowe, biologiczno-chemiczne, gruntowo-roślinne oraz instalacje z filtrem piaskowym. Różnią się one budową, sposobem prowadzenia procesu oczyszczania, wymaganą powierzchnią działki i kosztami eksploatacji.
W oczyszczalni biologicznej główny proces zachodzi wewnątrz reaktora z osadem czynnym lub złożem biologicznym. W oczyszczalni drenażowej ścieki są wstępnie podczyszczane w osadniku gnilnym, a następnie trafiają do gruntu przez drenaż rozsączający. System drenażowy wymaga większej powierzchni i odpowiednich warunków gruntowo-wodnych.
Na małej działce najczęściej stosuje się kompaktową oczyszczalnię biologiczną. Sam zbiornik zajmuje niewielką powierzchnię, a sposób odprowadzania oczyszczonych ścieków można dostosować do warunków nieruchomości. Przed wyborem należy jednak sprawdzić wymagane odległości od studni, granic działki i innych obiektów.
Wysoki poziom wód gruntowych utrudnia wykonanie klasycznego drenażu rozsączającego. W takich warunkach można rozważyć oczyszczalnię biologiczną połączoną ze zbiornikiem retencyjnym, wyniesionym systemem rozsączania lub innym odbiornikiem dobranym przez projektanta. Konkretne rozwiązanie zależy od badań gruntu i lokalnych możliwości odprowadzania wody.
Klasyczna oczyszczalnia drenażowa działająca grawitacyjnie może funkcjonować bez energii elektrycznej. Prąd będzie jednak potrzebny, jeżeli ukształtowanie terenu lub konstrukcja systemu wymagają zastosowania przepompowni.
Osad czynny tworzą skupiska mikroorganizmów unoszące się w napowietrzanych ściekach. Złoże biologiczne składa się ze specjalnych elementów, na których rozwija się błona bakteryjna. Obie technologie służą do biologicznego rozkładu związków organicznych, a w oczyszczalniach hybrydowych mogą być stosowane jednocześnie.
Oczyszczone ścieki mogą trafić między innymi do drenażu rozsączającego, studni chłonnej, kopca filtracyjnego, zbiornika retencyjnego lub dopuszczonego odbiornika powierzchniowego. W niektórych instalacjach można je również wykorzystać do podlewania roślin ozdobnych. Metoda odprowadzenia musi być dopasowana do jakości wody, warunków gruntowych i przepisów.
Odpowiednio oczyszczoną wodę można wykorzystać do nawadniania terenów zielonych i roślin ozdobnych, jeżeli system został do tego zaprojektowany. Nie należy używać jej w dowolny sposób ani dopuszczać do bezpośredniego kontaktu z użytkownikami. Możliwość ponownego wykorzystania zależy od parametrów wody oraz konstrukcji instalacji.
Tak. Budowa oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,5 m³ na dobę wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W zależności od parametrów instalacji i sposobu odprowadzania ścieków mogą być potrzebne również inne zgłoszenia lub uzgodnienia.
Niskie koszty eksploatacji mają zazwyczaj proste oczyszczalnie drenażowe działające grawitacyjnie. Wymagają one jednak przepuszczalnego gruntu i dużej powierzchni. Oczyszczalnie roślinne również mogą mieć niskie zużycie energii, natomiast oczyszczalnie biologiczne wymagają zasilania i okresowego serwisu, ale zapewniają większą kontrolę nad procesem oczyszczania.
